Po ponad 80 latach do Warszawy powróciły eksponaty z Muzeum Komunikacji. To pierwszy od zakończenia II wojny światowej skutecznie przeprowadzony zwrot obiektów należących do przedwojennego muzeum. Odzyskane obiekty można oglądać na nowej wystawie „Dziedzictwo Odzyskane” w Stacji Muzeum.
Ekspozycja przybliża zarówno historię wyjątkowej kolekcji, jak i wieloletni proces jej odzyskiwania. 12 sierpnia 2026 r. w Stacji Muzeum odbył się briefing prasowy otwierający wystawę, na którym po raz pierwszy publicznie zaprezentowano jedenaście odzyskanych muzealiów. Obiekty, zrabowane podczas II wojny światowej i odnalezione w zbiorach Deutsches Technikmuseum w Berlinie, powróciły do Polski 4 sierpnia 2026 r., po ponad 80 latach.
– Do Polski powróciło 11 miniaturowych eksponatów kolejowych z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie, które od dziś będą prezentowane i dostępne dla zwiedzających w Stacji Muzeum w Warszawie. To kolejny sukces restytucyjny Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które podejmuje wszelkie możliwe działania, aby odnaleźć i przywrócić do macierzystych kolekcji polskie dobra kultury zrabowane i zaginione podczas II wojny światowej– mówił Maciej Wróbel, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – Od 2008 roku do Polski wróciło 919 obiektów z 14 krajów w wyniku zakończenia 153 spraw, w tym w 2025 roku – 101 obiektów w ramach 25 spraw restytucyjnych, a w 2026 roku – 36 obiektów w wyniku 16 spraw. Ich odzyskanie nie byłoby możliwe, gdyby nie praca zespołowa wielu osób: pracowników Ministerstwa, muzealników, badaczy, historyków sztuki, konserwatorów zabytków. To dzięki ich pracy, ich zaangażowaniu w proces restytucji polskie dziedzictwo wraca do domu, za co bardzo dziękuję – dodał.
Wśród odzyskanych eksponatów znalazły się m.in. model aerodynamicznej lokomotywy parowej z 1934 roku oraz fragment modelu wagonu aerodynamicznego z oryginalną międzywojenną kolorystyką. Muzealia są cennym świadectwem rozwoju polskiej techniki kolejowej i osiągnięć polskich inżynierów.
– Powrót tych bezcennych eksponatów do Warszawy po ponad 80 latach jest wydarzeniem o wyjątkowym znaczeniu dla naszego dziedzictwa kulturowego. Odzyskujemy nie tylko cenne muzealia, ale także fragment historii polskiej techniki, nauki i transportu, który przez dekady pozostawał poza granicami kraju. Jesteśmy dumni, że Stacja Muzeum może dziś przywracać pamięć o dokonaniach kolejnych pokoleń polskich inżynierów i udostępniać odzyskane skarby mieszkańcom Mazowsza i gościom z całej Polski – podkreśla Adam Struzik, Marszałek Województwa Mazowieckiego.
Odzyskanie eksponatów było efektem wieloletnich badań proweniencyjnych prowadzonych w Polsce i Niemczech. W 2025 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wszczęło formalną procedurę restytucyjną, zakończoną przekazaniem jedenastu muzealiów Polsce w 2026 roku.
– To nie jest po prostu powrót jedenastu muzealiów. Do Warszawy wróciły eksponaty z kolekcji jednego z najważniejszych muzeów II Rzeczypospolitej, które dokumentowało rozwój polskiej komunikacji i osiągnięcia naszych inżynierów. Przed wojną Muzeum Komunikacji zgromadziło jedną z najcenniejszych kolekcji techniki transportu w Europie Środkowej. II wojna światowa przerwała rozwój tej wyjątkowej instytucji i doprowadziła do rozproszenia jej zbiorów. Dzisiejszy powrót pierwszych odzyskanych eksponatów oznacza nie tylko odzyskanie cennych muzealiów, ale także symboliczne odbudowywanie kolekcji, której tradycję kontynuuje Stacja Muzeum – podkreśla Emilia Oleksiak, Dyrektor Stacji Muzeum.
W briefingu prasowym udział wzięła także udział Menekse Wenzler, Zastępczyni Dyrektora Deutsches Technikmuseum w Berlinie, wraz z pracownikami muzeum. Obecność przedstawicieli Deutsches Technikmuseum w Berlinie podkreśliła znaczenie dobrej, partnerskiej współpracy polskich i niemieckich muzealników, która odegrała istotną rolę w pomyślnym zakończeniu procesu restytucji.
Wystawa „Dziedzictwo Odzyskane” opowiada o historii przedwojennego Muzeum Komunikacji, wojennych losach jego zbiorów oraz wieloletnich działaniach, dzięki którym odzyskane eksponaty po ponad ośmiu dekadach powróciły do Warszawy. Powstała m.in. dzięki wsparciu prof. Zbigniewa Tucholskiego z Instytutu Historii Nauki PAN.
